Gönderen Konu: Aydın Yerlisi  (Okunma sayısı 853 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Hasan ABALI

  • EvcilSever
  • İleti: 68
  • Beslediğim Türler: Köy Tavuğu, Bresse, L.Sussex, Güvercin
Aydın Yerlisi
« : 26 Mar 2017, 20:15:07 »

Aydın ilinin simgesi olan Aydın Yerlisi diye geçen bu güvercin türü hiçbir güvercin türü ile kıyaslanamayacak bir kuştur. Gelişatı bildiğimiz kadarıyla 1917 yıllarında Aydın kadısı olan Hacı Ahmet Aga Eski vilayet binasında özgür olarak besleniyordu. O yıllarda AYDIN ÇİLİ olarak adlandırılıyordu. Anlının önünde badem dediğimiz renkli kısım ve sağ ve sol yanlarından aşağıya doğru inen yaşmak dediğimiz renkli kısımlar çil şeklindeydi. En büyük özelliklerinden biri her ağızda ayrı bir desen vermesidir. Bu yüzden her yavruda nasıl desen vereceği merak edildiğinden bıkkınlık vermeyen tek güvercin ırkıdır.

Aydın’ın has Yerlisi Selanik dediğimiz bazı yerde dönek diye geçen güvercin ırkından çok az daha küçüktür. Günümüzde Maalesef Küçük Olmasına özen gösteriyorlar küçülmesinin sebebi de yıllar önce Necatigiller diye adlandırılan başka cinsle birleştirilerek küçülmüşlerdir. Aydın Yerlisinin gerçek yerli olup olmadığını ancak dönüşü iriliği gözleri aklı ve yaşlandıkça çile dönüşen bademinden anlayabilirsiniz.

Aydın Yerlisi tek kanadının üstüne yan yan ama sağ ama sol kanat üzerine sık sık kanat alarak, dönüşü sert şekilde yarım ay şeklinde döner. Çok aşırı saf kanları dönüş açısından Selanik ırkının bir başka çeşidi olan burnunu veya ibiğinin üzerine burgulanarak döner. Bu dönüş sırasında mesafe sınırı yoktur. Bademi burun tüyünün başlangıcından gözün arkasındaki tepeye kadar olanı ve tam olarak kaşların hizasında kapatanı makbuldür. Yaşmaklarıda alt gaga ve üst gaga birleşiminden göz kenarlarının etrafından, ama kanat üstüne inerek ama aşağı (kursağa doğru) kalın bir şekilde ineni ve dağınık olmayanı makbuldür.

3 çeşit ana rengi vardır. Arap-Sarı ve Kırmızı gramik olarak Adlandırılır. Bu Renklerde Arap ile sarı gramik in eşleşmesinden ödü gramik dediğimiz gri tonda renk elde edilir.kırmızı ile sarının eşleşmesinden tatlı sarı tatlı kırmızı ve bazende küllü gramik elde edilir. Bezik renkleri de vardır. Aydın Yerlisi çok yüksek uçar Uçuş Esnasında Pırıltı İstemez. Yavru Kuşlar Anaç (eke) kuşlarımız tarafından çevreye alıştırılır. Dönme İse Irkından Kaynaklanır. Sonradan öğretilemez. Irkın kanında dönüş varsa kesinlikle dönüş verir. Zaten Dönüş Göstermese Aydın Yerlisi Değildir. Tepeli Yerlilerde Mevcuttur ancak günümüzde her yerlici sırf sarı rengi besleyerek diğer renklere rağbet etmediklerinden arap-kırmızı ve ödü grmiklerin nesli tepeli yerlilerde olduğu gibi tükenme aşamasına gelmiştir. Aydın yerlisi akraba eşleştirilmez ve kapalı ortamlarda beslenilmez kapalı ortamlarda yavru alımı zordur. Irkın en narin rengi Sarı gramiktir en en tutulan dayanıklı ve en akıllıları ise arap gramiklerdir.

Irkın Adı Aydına özgü ve aydın ilinde yaşamını sürdürebildiği için Aydın Yerlisi olmuştur. Güvercin Aydın İline Aittir. Bu Irkımız En Fazla Aydın Merkez ve İlçesi İncirliovada Yetiştirildi.
Aydın Yerlisi hakkında ufak bir araştırma yaptığımızda yetiştiricilerden toplama olayı hakkında yorumlar aldık “Aydın Yerlisi Diğer İllerin Zenginleri ve kuşçuları Tarafından Toparlandı” Evet maalesef bilinçsiz yetiştiriciliğin zararları günümüzde belki kapatması çok zor derin izler bıraktı Aydınımızın Simgesi Aydın Yerlisi Tamamen Tükenme Noktasında. Biz Dernekçe Yaptığımız çalışmalarımızda Aydın Yerlisini Karantina Kapsamına Aldık.
Bu Toparlama 80’lerden önce başlamış. Başta Isparta olmak üzere diğer illerin kuşçuları aydın Yerlisini Toparlayıp Satmışlar. Fakat Aydın yerlisi aydında bile zor üretilebiliyorken diğer illerde yaşaması ve üremesi çok zor. Kış şartları ağır geçen illerde ırkın yaşam sürdürmesi imkansız. Bazı illerimizde ırklarımız yaşayabiliyor fakat yinede bu ırklarımızdan randıman alamıyorlar.
Aydın yerlisi Aşırı narin olup dayanıklı değildir en ufak bir enfeksiyon yada isal ölümle sonuçlanabilme oranı çok yüksektir.

Aydın Yerlileri çok Dağınık Uçarlar ve çok Akıllıdırlar posta güvercinleri kadar yol gidemeseler de yaklaşık 120 km uzaklıktan gelebilirler. Hatta Bazıları Hiç Uçurulmadığı Halde kan değişimi için verildiğinde kaçtığı zaman büyüdüğü kümesini bulabiliyor (Hiç Uçmasa Bile). Bu olay ispatlanmış bir olaydır.

Ben Araştırmalarımda şunu Gördüm Aydın Yerlileri Hem Bile bile Hem de Bilinçsiz Yetiştiricilik Yüzünden Yok Olma Tehlikesi ile karşı karşıya nasıl mı?

Seneler önce aydında ikamet eden Sucu Yusuf Lakaplı Bir şahıs Anlatılanlara göre Abisi İle aydın yerlisi hakkında anlaşamamış. Genelde Hep içip sarhoş olurmuş ve sürekli gidip kümes bozarmış (yani toptan parası ile kümes satın alırmış) Zamanın parası ile kümesteki tüm kuşların değerli 5 bin lira ise 7 bin lira verip kuşları alırmış ve kafalarını koparıp atarmış. böyle bu şekilde bu şahısın 1 gecede 150 tane kuşu katlettiğini açık açık herkes söylüyor ve biliniyor.

Aydında Bu işi Yapan şahıslarda Aydın Yerlilerinin Tükenceğini Bilemeyip sürekli Dışarı Satmışlar. O zamanları aydın ilinde aydın yerlisi popüler bir kuş olduğu için kuşçular birbirlerinden pek kuş alıp vermezlermiş bir nevi kıskançlık. Birbirlerinden kuşları kıskanırlarmış. Bazı aydın yerlicileri güvercinciliği bırakacakları zaman aydın yerlisinin saf ırklarını besleyen kişiler ellerindeki kanın kimsenin eline geçmesini istemedikleri için kafalarını koplarıp atarlarmış yani katlederlermiş. O Aralar popüler olan ırkımız hırsızlık kurbanı da çok olmuştur bir çok kişi hırsızlıktan bıkmış artık bırakma noktasına kadar gelmişlerdir . hırsızların ellerindeki kuşları çalmaması için tek çözüm o an için onlara göre yok etmek yani katletmek bu şekilde yapıp kuşçuluğu bırakan Yetiştiricilerde var. Bazı Yerliciler İse aydın yerlisinin en iyisi kendinde olmasını isteyip piyasadaki yerlileri değer üstünden satın alıp katletmişlerdir.

Aydın Yerlisini Günümüz şartlarında Tarif Edebilen çok Az Kişi var Hemen Hemen kimse Gelişatını Bilmiyor Araştırmalarımız Esnasında Doğuştan Kuşcu Olan Erkut CEYLANLA yaptığımız Röportajı Aşağıda Yayınladık.

"Babamdan Kalan yerli sevgisi halen devam etmektedir. Çocukluğumda yerli cinsinin en çok tutulan rengi arap gramiktir diğer renklere göre daha akıllı ve dayanıklıdır.Küçükken Toptancı Olduğumuz için illere ilçelere çok giderdik her gittiğimizde mutlaka ki yerlilerimizden atardık Torbalıdan dahi yerli atmışızdır bazıları aynı gün bazıları ise ertesi gün mutlaka gelmişlerdir.Aydın yerlileri dağınık ve seri uçtukları için kolay kolayda şahine yem olmazlar. En Narini ise sarı gramiktir. Bazı kuşçular garamik derler ama yanlıştır gramik sözcüğü desen anlamını ifade ettiği için doğrusudur.Gerçek sarı renkleri limon sarısıdır.ama kırmızı gramikler le eşleştirilerek koyu sarı şeklindeki renkleri günümüzün kuşçuları beğenmektedir. Gerçek aydın yerlileri uçkun oldukları sürece başka bir kümese inmeleri mümkün değildir.

Doğa şartlarında da yer değiştirmelerinden çok çabuk etkilenir. Normalde eş olarak götürülmediğinde sinir yapan bir yapıları vardır. Kanat verildiğinde yavruları bile olsa dişiler eski yerlerine giderler doğup büyüdükleri yere sadıktırlar. Uçuş şekilleri hiçbir kuşa benzemez kesinlikle toplu uçmazlar dağınık uçmaları ile ünlüdürler. Sürekli yan yan oynayarak uçuş yaparlar ve çağırıldıklarında hemen yuvaya dönerler. Hızlı ve seri uçuş şekilleri vardır.

Eski kuşçulardan Rahmetli Olanlar Tüpçü Cemal Amca, Topal Hasan, Gırtlak Yaşar, Motorcu Mustafa,Tenekeci Hasan. Günümüzde Sağ Olanlar Başta Kuşçu Mehmet (Yerlici Mehmet) Bahçıvan Turgur, Deveci Ülfet, Sarı Mustafa, Mümin Amca, Arabacı Nazmi, Zengin Ali, Sucu Turan (şu anda Hollanda da posta güvercini besliyor) Deli İsmet (Halen ilçelerden yerlilerini atarak akıl denemesini yapar) Aklıma Gelen Yetiştiriciler Bunlar Gelmeyen tüm aydın yerlisi ırkını günümüze kadar yaşatan ve yaşatmaya devam eden kuşçularımıza vefayı Bir Borç bilirim. SAYGILARIMLA ERKUT CEYLAN"


TÜM GÜVERCİN SEVERLERE SEVGİLERİMLE.. ÖMER ÇIRALI

Tanıtım videosu: bereket tv taklacı programı

[youtube]VVT0afdbNHY[/youtube]






Çevrimdışı Şeyhmus DENİZ

  • EvcilSever
  • İleti: 429
  • Beslediğim Türler: köy tavuğu, kıvırcık, ataks
Ynt: Aydın Yerlisi
« Yanıtla #1 : 26 Mar 2017, 20:23:26 »
emeğine sağlık
Girdim ilim meclisine, eyledim kıldım talep
Dediler ilim geride, illa edep illa edep.

Çevrimdışı Hasan ABALI

  • EvcilSever
  • İleti: 68
  • Beslediğim Türler: Köy Tavuğu, Bresse, L.Sussex, Güvercin
Ynt: Aydın Yerlisi
« Yanıtla #2 : 26 Mar 2017, 20:37:34 »
Memleketimin kuşunu tanıtmak da bize düşer

Not: Yazilar alıntıdır.

Aydın Yerlileri iki kısıma ayrılırlar. Yetiştiriciler bir kısmına "Yerli" derken bir kısmını ise "Necati" olarak adlandırırlar. Sanıyorum Necati adlandırması köklü bir yetiştiriciden kaynaklanmakta. Minyon yapılı, kısa bacaklı ve 12 telekten oluşan kuyruk yapısına sahip olanlar Necati hattıdır. Bu kuşlar çok yüksek uçarlar ve pırıltı gördüklerinde helezonlar çizerek dönerler. Yetiştiricileri buna "değirmen" diyorlar. Yerliler ise iri yapılı uzun kuşlardır ve 14 telek kuyruk sayısına sahiptirler. Bunlarda "burgu" yaparak uçarlar. Ben izleyemedim ama yetiştiricileri 2 - 3 saat boyunca uçtuklarını söylüyorlar. Eğitimle 50 km mesafeden yuvaya dönebildiklerini anlatmışlardı. Üok burgu yapanlar sersemlik geçirdiklerinden dolayı yırtıcılara karşı savunmasız kalırlarmış.

Soğuk iklimlere dayanıksız bir ırk olduğu vurgulanan Aydın Yerlileri en çok Aydın Merkez, İncirliova, Umurlu ve Germencik ilçelerinde görülebiliyor. Eğitime son derece yatkın bir dönücü ırk. Sarı, kırmızı, ödü ve arap garamik desenleri mevcut. Bunların içinde sarılar çok tutuluyor. Alın bademi ve yaşmaklar aranıyor. Erkeklerde gaganın beyaz dişilerde ise çıralı olması gerekiyormuş.

İskender Damgacı

[youtube]RV_PeXC_mvA[/youtube]


"Ben ilkokulla birlikte güvercin beslemeye aydın yerlisi ile başladım taa ki üniversiteye gidene kadar. o zamanlar aydında oturduğumuz için başka da şansım yoktu heralde :) o zamanlar selanik ve tek tük taklacı yetiştiricileri(genelde dışardan gelen memurlar veya doğulular) dışında başka kuş da ben görmedim aydında. hatta sizin dolapçılar (ben dolapçı olduğunu öğreneli 3 sene oldu) eski kuşçularda tek tük olurdu onlarada çil selanik, karga selanik derlerdi :) şimdiki gibi internet falan yoktuki öğrenelim. 10 yıl aradan sonra tekrar başladık kuşçuluğa ama eski damar aydın yerlilerini bulamadığım için farklı ırklarda tatmin olmaya çalışıyordum. şu anda dolapçı beslemeye ve bulabilirsem eski damar aydın yerlilerinden beslemeye karar verdim ve ilk dolapçılarımı bu gün turgay abiden aldım. neyse gelelim konumuza

aydın yerlisinin yiv set çizerek dönüş sergilemesi eski damarlara göre tercih edilen bir dönüş değildir. bikaç çeşit dönüşünden en tercih edilmeyenidir. eskilerden kafamda kalanlardan net olanlarını anlatmaya çalışayım ama kısa kısa. çünkü bu ırk ile ilgili aydında bi araştırma yapıp yetiştiricileri ile birlikte güzel bir çalışma hazırlıycam.

necati denileni iskender beyin dediği gibi çok eski bir kuşçunun ismi. bunlar kırmızı oluyorlar. yerlilere göre çok daha koyu kırmızı. daha büyük bademli daha uzun yaşmaklı oluyorlar. ama biraz daha narin ve hassas olmakla birlikte dönüşleri yerli kadar tatmin edici değil.

yerliler ise çok uçan, uzak mesafelerden gelebilen, çok uzun mesafeler dönebilen daha zevk verici bir türdür. dönüşleri matkap ucu gibi olmalı. burnunun üzerine yere çarpraz olarak iner ve sinekten yere kadar gelir. tabi hala kaldıysa. bu uzun dönüşün sonunda duramayıp çatılara çakılanlar, durup çatıya kondukları anda sersemliklerinden faydalanılıp el ile yakalananlar sıkça görülürdü.

ana renkleri kırmızı,sarı,arap,ödü garamikdir. bunlarla beraber gök,küllü de vardır. fakat ödü,gök,küllü fazla rastlanmaz. ama kökenin kırmızıdan geldiği söylenir. eski kuşçular genelde kırmızı beslemeye çalışırlardı o zamanlar. gaga ve göz beyaz olmalı. kuyruk üstü olmamalı. badem mümkün olduğunca büyük olmalı. yaşmak mümkün olduğunca kalın ve uzun olmalı. tabi bunlar kostümsel özellikler. hem marifet hem kostüm arayanlar için.

Murat ÖZTÜRK

Çevrimdışı Murat GÜLCEK

  • Genel Moderator
  • EvcilSever
  • İleti: 3379
  • Bizim tövbe ettiklerimiz milletin duası olmuş.
  • Beslediğim Türler: Spaclet Susex - Light Susex - Köy tavuğu - Habeş(Silkie) - Bıldırcın
Ynt: Aydın Yerlisi
« Yanıtla #3 : 27 Mar 2017, 05:30:57 »
İlginç bir ırk, elinize sağlık ...
Smyrna Rottweiler Kennel